Privacy: stemmen met je voeten

Het grondrecht op privacy wordt aan de voordeur op politiek terrein zwaar bevochten. Zowel overheden, (inter)nationaal bedrijfsleven als privacyorganisaties worstelen openbaar en in schimmiger lobbynetwerken voor hun belangen.

Aan de achterdeur is ook beweging waar te nemen. De laatste tijd lijken ook grote aanbieders privacy als “selling point” uit te proberen. Microsoft heeft al enige tijd het Thrustworthy Computing programma lopen en zet al langer in op dit onderwerp. Maar vorige week heeft ook Tim Cooke van Apple in een speech een lans gebroken voor privacy.  Facebook heeft tamelijk onverwacht encrypted email gelanceerd. En dat terwijl de laatste zwaar onder vuur ligt bij de Belgische Data Protection Authority.

 

Privacy als Selling Point

Linksom of rechtsom zullen initiatieven uit de markt die de privacy van gebruikers verbeteren alleen groeien als het de winst op korte of lange termijn ten goede komt. Gebruikers “stemmen met hun voeten”. Mocht privacy iets zijn wat “de massa” belangrijk vindt, dan zullen deze initiatieven groeien omdat de privacy-onvriendelijke alternatieven verlaten worden.

Een recent onderzoek wijst uit dat een grote groep mensen de hoop op privacy heeft opgegeven, maar het onderwerp wel degelijk belangrijk vindt. Met een makkelijk en goed alternatief zou deze groep misschien weer binnenboord gehaald kunnen worden. Uit een ander recent onderzoek blijkt dat 80% van de digitaal actieven zou kiezen voor een privacy-vriendelijk alternatief als het geen kostenverschil zou maken. Maar als er voor privacy betaald moet worden, dan zal nog geen 10% overstappen. Of commerciële privacy-vriendelijke diensten een normale zaak gaan worden ligt in dit geval dus ook aan “ons”, de massa. Er lijkt wel een markt te zijn voor commerciële privacy.

 

Als commerciële privacy niet winstgevend blijkt

Wat de toekomst brengt is uiteraard koffiedikkijken. “Wij” zouden uiteindelijk niet massaal kunnen kiezen voor commerciële privacy vriendelijke diensten. Er zouden ook geen commerciële aanbieders kunnen zijn die de stap echt aandurven. In dat geval is het in een gezonde democratie aan “de overheid” de grenzen van de individuele privacy te verdedigen. De privacy van iedere burger, dus ook van de minderheid aan vrijdenkers. Praktisch probleem is dat “de overheid” zoals wij die in ons dagelijks leven kennen, op het internet niet bestaat. Internet overspant immers nationale grenzen en omspant vele culturen. Daarnaast worstelen overheden zelf, ook de Europese, met de eigen integriteit en transparantie en de drang haar opdrachtgevers (de burgers) te monitoren. Of een minderheid aan vrijdenkers hun hoop op “de overheid” kan vestigen is dus nog geen feit.

Denkbaar is dat, analoog aan de doe het zelf democratie in woongemeenschappen die ontevreden zijn over “de overheid”, virtuele compounds ontstaan. Gebruik je alles van “X”, dan blijft je identiteit binnen “X”. Kleinschalige virtuele gemeenschappen van Privacy-bewusten die expliciet kiezen voor een mozaïek aan privacy-vriendelijke diensten, middelen en “privacy-veilige” aansluitingen op mainstream-apps. Waarbij dit mozaïek door enkele – al dan niet betaalde – experts wordt beheerd. Zo ver is het op dit moment nog niet.

 

Zet Apple in op commerciële privacy?

Apple verdiende de afgelopen jaren meer geld aan de verkoop van hardware en diensten dan aan de verkoop van informatie van haar gebruikers (zoals Google en Facebook). Bovendien creëert zij met ieder nieuw device een meer gesloten omgeving, wat de mogelijkheden tot het smeden van een samenhangende, privacy-vriendelijke “biotoop” vergroot. Net als Google doet Apple een stevige duit in het “internet of things (IoT)” zakje. Met de Iwatch gaat zij zelfs de lichamelijke integriteit te lijf. Waar Google het IoT vooral wil gebruiken om data van gebruikers te verzamelen en daarmee de privacy-waakhonden op scherp zet, lijkt Apple het anders te doen. “Our business does not depend on advertising“. Apple laat informatie die zij niet nodig heeft lokaal staan, anonimiseert de rest en laat derden de gebruiker traceren met de identifier “iAd” die een gebruiker vrijwillig aan kan zetten.

Of de uitlatingen van Tim Cooke ook echt betekenen dat Apple uiteindelijk een – en misschien wel DE – privacy-vriendelijke biotoop wordt? Het eerste teken zal zijn dat Apple blijft investeren in privacy verbeterende technieken en deze makkelijk – al dan niet standaard of tegen betaling – gaat aanbieden. Een tweede teken dat zij alle bijna onvermijdbare diensten, zoals zoekmachines, en ondersteunende diensten als VPN en secure VOIP zelf gaat aanbieden of standaard naar de privacy-vriendelijke alternatieven verwijst. Een derde dat zij Privacy nog explicieter in haar uitingen gaat verwerken en als image gaat opvoeren. Een vierde dat zij barrières opwerpt tegen al te indringende Nationale wetgevingen (Amerika’s Patriot Act e.a.; China’s Temporary Regulation for the Management of Computer Information Network International Connection e.a.).

Apple heeft als Privacy-merk nog een weg te gaan, maar er lijkt een kans te liggen. Of het ooit echt zo ver zal komen, en hoe ver dat dan is, zal de tijd leren.

 

Over de auteur

Boudewijn de Graaf
Kerndocent studierichting Business & IT Management Hogeschool Rotterdam, eigenaar van Kronenbeeck.nl, zelfstandig consultant gespecialiseerd in Privacy Management. Brede veranderkundige, bestuurskundige, organisatiekundige en ICT achtergrond.