De waarheid op internet…

De verkiezingen in Nederland staan voor de deur. Onlangs is bij het Brexit-referendum en bij de Amerikaanse verkiezingen gebleken hoe invloedrijk social media zijn. En ook hoe onbetrouwbaar het nieuws op “internet” is. Eerder hebben Google en Facebook beloofd maatregelen te nemen tegen het verspreiden van desinformatie. De vraag rijst of er wel zo’n algorithme te bedenken is. Hoewel er wel een aantal vuistregels te bedenken zijn, wordt het steeds lastiger nepnieuws van echt te onderscheiden.

Ook “vroeger” was het nieuws gekleurd. Tijdens de verzuiling kon je in “jouw” krant lezen wat je mening moest zijn. Toch werden, en worden, deze “oude wereld” nieuwsbronnen als kranten en persbureaus afgerekend op het niet toepassen van hoor- en wederhoor en het doen van ongestaafde beweringen.

Hierin werken social media anders. Online verdiensten zijn gebaseerd op aandacht, zoals “clicks” of “views”. Hoe meer aandacht je als zender genereert, hoe meer je verdient aan reclame. Waarheid en evenwichtige meningen genereren nu eenmaal minder aandacht dan extravagante uitingen. Of de extravagante uiting waar is of niet is geen issue. “Waar of niet” heeft geen (financiele) gevolgen. “Waarheid” is op internet geen randvoorwaarde om inkomsten te genereren. “Waarheid” is, als je aandacht op zich al een beloning vindt, ook geen voorwaarde voor het genereren van “Likes” van je volgers.

Daarnaast lijkt de tijd van verzuiling in de nieuwe jas van “ieder zijn eigen zeepbel” terug te zijn gekomen. Maar deze keer meer ongemerkt. Al je online bewegingen en je connecties worden gebruikt om je te profileren als “boze witte man”, “hippe urban youngster” of wat dan ook. En je krijgt vooral datgene te zien waarvan het algoritme verwacht dat jij er op zult gaan klikken en waar je contacten naar kijken.

De ontluisterende conclusie: de onbegrensde druk naar extreem “nieuws” en het bijna niet merkbare profilerings-filter, maken dat je jouw nieuws op internet met steeds meer korrels zout zult moeten blijven nemen.

Een kleine troost: het bemoeilijken van online profilering (privacy!) vermindert de kans dat je in je eigen zeepbel wordt gedrukt. En de “oude wereld” nieuwsbronnen mogen dan minder spectaculair zijn en geld kosten, ze zijn betrouwbaarder en nog steeds verkrijgbaar….

 

Over de auteur

Boudewijn de Graaf
Kerndocent studierichting Business & IT Management Hogeschool Rotterdam, eigenaar van Kronenbeeck.nl, zelfstandig consultant gespecialiseerd in Privacy Management. Brede veranderkundige, bestuurskundige, organisatiekundige en ICT achtergrond.